Een lijf dat het gevaar nog niet heeft losgelaten
Wat je hier ervaart heeft een naam: trauma. Niet in de zin van “wat een trauma, wat erg” die mensen losjes gebruiken, maar letterlijk: een gebeurtenis die je systeem niet als afgesloten heeft weggezet. Herbelevingen. Beelden, geluiden of gevoelens die zomaar terugkomen. Vaak getriggerd door iets kleins: een geur, een zin, een kleur muur die lijkt op de ziekenhuiskamer. Je bent er dan niet “aan denken”, je bent er even echt weer. Hyperalert zijn. Je systeem scant continu op gevaar, ook als er geen gevaar is. Bij elke hoofdpijn, elke tinteling, elk vreemd gevoel schiet er iets aan: is dit het weer? Dat is uitputtend, en het is ook niet iets waar je “even mee moet stoppen.” Je zenuwstelsel doet gewoon zijn werk, alleen staat de knop nog op “gevaar”, terwijl het gevaar al voorbij is. Medische controles die spanning oproepen. Een bloeddrukmeter, een wachtkamer, een arts die een gezicht trekt: dingen die voor een ander neutraal zijn, kunnen bij jou een golf paniek oproepen. Dat is geen overdrijving. Je lijf herkent de setting waarin het eerder misging. Schuldgevoel. “Had ik het eerder moeten merken?” “Waarom ben ik hier nog mee bezig, mijn kindje is toch gezond?” Schuld voegt zich vaak toe aan trauma, alsof het niet genoeg is om bang te zijn geweest: je moet er ook nog verantwoording voor afleggen tegenover jezelf. Waarom staat je zenuwstelsel nog “aan”? Omdat het tijdens de crisis precies deed waarvoor het gemaakt is: overleven. Scherp zijn, alert zijn, klaarstaan. Het probleem is niet dat je systeem dat deed. Het probleem is dat niemand het daarna heeft geleerd om weer af te schakelen. Dat gaat niet vanzelf met tijd alleen. Dit is geen zwakte, en het is ook geen definitieve diagnose die ik hier voor je stel. Of dit voldoet aan de klinische definitie van PTSS, kan alleen een behandelaar beoordelen. Wat ik wel kan zeggen: als dit is wat je meemaakt, ben je niet de enige, en het is niet iets om zelf maar te “overwinnen.”
Oefening: de trigger herkennen
De volgende keer dat een herbeleving of paniekmoment opkomt, probeer (achteraf, niet tijdens) deze drie dingen te noteren:
- Wat gebeurde er vlak voordat het opkwam? (geur, geluid, zin, plek)
- Wat voelde je in je lijf op dat moment?
- Welk beeld of gevoel kwam er precies terug?
Je hoeft er nu nog niets mee te doen. Alleen zien: wat is de trigger, en wat roept die op. Herkenning is de eerste stap om het niet langer als willekeurig te ervaren, maar als iets met een duidelijke aanleiding.
Wil je verder?
Herken je dit, en wil je hier serieus mee aan de slag: niet alleen begrijpen wat er gebeurt, maar er ook iets aan doen? Kom naar de workshop Hoe nu verder? , samen met andere moeders die precies weten wat “aan blijven staan” betekent. En als de klachten heftig zijn of je dagelijks leven ernstig belemmeren, is een gesprek met je huisarts of een trauma-therapeut een belangrijke aanvullende stap.
Ik help moeders die een zwangerschapsvergiftiging hebben meegemaakt en die nog restklachten ervaren om te stoppen met overleven, zodat zij meer kunnen genieten van zichzelf als vrouw, en als moeder.